Ziekenfondsen verkopen relaxen en boxprings met korting, organiseren zelfs testdagen en doen zo interieurretailers rechtstreekse concurrentie aan. Dat leidt tot een oneerlijk speelveld dat rechtgetrokken dient te worden. Interieur Unie kaartte dit aan onlangs aan tijdens een meeting met de Hoge Raad voor Zelfstandigen en KMO’s.
Sensibiliseringscampagne en boodschap van algemeen nut
In mei 2025 pakt ziekenfonds Helan uit met een nationale slaapcampagne. Met zanger Daan Stuyven, gerenommeerde experten en slaapadvies via diverse kanalen voert Helan actief promotie om een slaapscan te doen en boxsprings/slaapkussens te verkopen. De sensibiliseringscampagne leidt naar Helans eigen webshop, waar matrassen en slaapsystemen met korting verkocht worden. Hoe ging dat concreet? Op vrijdagavond zat het ziekenfonds in de nieuwsstudio met een mooie uitleg over hoe belangrijk slaap wel is om dan op maandag een ordinaire verkoopsmail te sturen. Deontologisch laakbaar en pure normvervaging. Op de VRT liep ook een boodschap van algemeen nut van Helan. Dat zette kwaad bloed bij veel ondernemers en leden. Het gaat hier in sé om een winstmodel verpakt als onafhankelijk gezondheidsadvies. Daarnaast voldoet het aanbod geenszins aan de parameters van een ergonomisch slaapsysteem, waarbij het comfort via de matras of bedbodem afgestemd dient te worden op de persoonlijke noden van de gebruiker. Bovendien weten we dat gezondheidsexperten uit de campagne zich niet achter de commerciële vertaalslag scharen.
Commerciële deal met Sit&Slaap
In oktober 2025 gaat Helan nog een stap verder. Het heeft een commerciële deal afgesloten met een retailer Sit&Sleep – dat in totaal drie vestigingen heeft – , waarbij leden met 30% korting producten voor slaapcomfort kunnen aankopen. Zo maakt het ziekenfonds reclame voor Sit&Sleep en verwijzen ze leden door naar hun toonzalen. De verkopers maken een offerte met 30% korting, maar wanneer de klant effectief wil bestellen, moet dit gebeuren via de website. De financiële transactie verloopt dus tussen de klant en Helan. Achter de schermen bestellen ze de goederen bij de retailer, die daarna instaan voor levering en afhandeling. Met andere woorden: Sit&Sleep ontvangt uiteindelijk een aanzienlijk bedrag, afkomstig van publieke middelen. Helan zet ook campagnes op en lokt klanten naar de zorgwinkels en ziekenfondskantoren en verkopen dan Duvatex en Tempur-bedden. Interieur Unie vraagt voor dringend overleg met Helan om deze praktijken te verklaren en te stoppen. Helan gaat niet in op de vraag rond overleg en sluit het dossier af.
Interieur Unie gaat over tot actie
Helan gaat maar door met het verkopen van slaapcomfort. De zorgwinkel verkoopt nu ook boxsprings op afspraak via zorgwinkels en pop-upzaken. Interieur Unie heeft intussen meerdere klachten ingediend bij de FOD Economie om te zien of ze de Wet op de Marktpraktijken volgen. Verder is er ook een deurwaarder ingeschakeld om te kijken hoe het verkoopproces verloopt en bekijkt de organisatie welke juridische wegen er genomen kunnen worden.
Interieur Unie heeft dit ook aangekaart bij verschillende kabinetten, politieke partijen en partijvoorzitters. Interieur Unie vindt dat een ziekenfonds zich niet moet gedragen als een retailer en vraagt expliciet om duidelijkheid van de beleidsmakers over dergelijke commerciële acties van een gesubsidieerde entiteit.
Conclusie
De kritiek van Interieur Unie op de aanpak van Helan is fundamenteel: korting op basis van gezondheidsadvies ondermijnt de geloofwaardigheid van de hele slaapsector. De grens tussen sensibilisering en verkoop vervaagt gevaarlijk. Het stimuleren van online impulsaankopen voor matrassen geeft een verkeerd signaal in een branche waar testen, advies en expertise cruciaal zijn.
Ook vraagt Interieur Unie zich af of publieke middelen überhaupt ingezet mogen worden voor campagnes die uitmonden in commerciële verkoop. Ziekenfondsen worden immers gefinancierd door de wettelijk verplichte ziekteverzekering – waar werkgevers, werknemers en zelfstandigen aan bijdragen – en door aanvullende overheidssubsidies. Ondertussen opereert dit ziekenfonds in de commerciële sfeer alsof het een volwaardige retailer is, tussen een ondernemerspubliek dat wél volledig zelfbedruipend moet opereren. Dat leidt tot een oneerlijk speelveld.
Helan is ook geen kleine speler en heeft ongeveer 1 miljoen klanten (leden) en is daarmee een van de grootste onafhankelijke ziekenfondsen in Vlaanderen. We zien nu ook nog lopende campagnes op sociale media, voor leden en niet-leden. Helan speelt gewoon de rol van retailer.
Als sectorfederatie dat zetelt in de Hoge Raad voor Zelfstandigen en KMO’s vragen we om onze bezorgdheden mee te nemen en deze praktijken te halt toe te roepen via de beleidsmakers. Na onze interventie blijken ook verzekeringen en de rijscholen hier last van te hebben. En mogelijk ook de zorgberoepen.
De vraag werd intussen door N-VA aan Minister Vandenbroucke gesteld. We wachten nog op antwoord van de minister.
Interieur Unie doet dit voor haar leden, maar bij uitbreiding voor de ganse sector, voor zowel retailers als fabrikanten. Wenst u ons hierin als retailer mee te ondersteunen, vragen we u om lid te worden. https://interieurunie.be/lidworden. Want samen staan we sterker in het ganse lobbyverhaal, samen kunnen we nog véél meer voor u betekenen.
